Het ikigai diagram voor een betekenisvol leven uitgelegd

Deel dit artikel

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Het ikigai diagram geeft weer wat er voor nodig is om betekenis in het leven te vinden. In dit artikel sta ik uitgebreid stil bij wat het is, waar het vandaan komt en welke varianten er zijn.

Inhoudsopgave

    Het ontleden van het ikigai diagram

    Een ikigai is persoonlijk en dynamisch van aard. Jouw ikigai is dus uniek en kan op elk moment veranderen. Deze verandering zie je onder meer terugkomen bij de levensfase van een mens. Zo is het ikigai van een kind vooral gericht op het voeden van nieuwsgierigheid. Naarmate het kind ouder wordt, vlakt deze mooie eigenschap helaas vaak af. Maar door weer te verbinden met je innerlijke kern, ontdek je wat jou op het diepste niveau drijft. Dat gaat voorbij de mentale verzinsels die zijn ontstaan door de conditionering en beïnvloeding van de mens.

    Voordat ik het ikigai concept ging onderzoeken, was ik al enkele jaren bekend met het model. Althans, dat dacht ik. Ik was in de veronderstelling dat het purpose diagram gebaseerd was op het ikigai concept. Het Japanse geheim voor een lang, gezond en gelukkig leven sprak direct tot mijn verbeelding. En ik was daarin zeker niet de enige, zoals te zien is aan de interesse in de loop der tijd naar ikigai volgens Google Trends.

    Interesse in ‘ikigai’ als zoekterm volgens Google Trends

    Het ikigai diagram bestaat uit twee delen: het Westerse venn diagram en het Oosterse ikigai concept. Ik bespreek deze delen los van elkaar om zo eventuele verwarring te voorkomen.

    Het ikigai diagram

    Het populaire ikigai diagram is afkomstig van Andrés Zuzunaga. Hij noemt zijn model het ‘diagram of purpose’, dat later werd vervangen door ikigai. Het diagram bestaat uit vier onderling verbonden cirkels die elk een kernvraag bevatten:

    • Waar hou ik van?
    • Waar ben ik goed in?
    • Met wat kan ik geld verdienen?
    • Wat heeft de wereld nodig?

    Door antwoord te vinden op de bovenstaande vragen en deze met elkaar te verbinden, krijg je inzicht in je:

    • Passie (waar je van houdt + waar je goed in bent)
    • Missie (waar je van houdt + wat de wereld nodig heeft)
    • Beroep (waar je goed in bent + waar je geld mee verdient)
    • Roeping (waar je geld mee verdient + wat de wereld nodig heeft)
    Ezelsbruggetje: de bovenste overlappingen hebben 'ssie' gemeen en de onderste overlappingen 'roep'. Verder hebben beroep en roeping beide betrekking op waar je geld mee verdient. Het woord roepie (munteenheid van India) is daarmee een ander ezelsbruggetje.

    Het ikigai concept in het kort

    Door het woord ikigai te ontleden, wordt duidelijk wat de Japanners er onder verstaan. Ikiru betekent namelijk leven(d). Gai kent verschillende betekenissen, zoals: waarde, reden, nut, effect en resultaat. Ikigai wordt meestal vertaald naar iets dat zin geeft aan het leven. Het vormt de reden om ‘s ochtends op te staan.

    De etymologie van gai werd duidelijk na het verschijnen van het onderzoeksrapport in 2001 van Akihiro Hasegawa. Hasegawa is een klinisch psycholoog. Hij is onder meer gespecialiseerd in de evolutie van ikigai. Uit zijn studie kwam naar voren dat gai afgeleid is van kai, dat in het Japans schelp betekent. In de Heian-periode (794-1185) werd dit woord voor het eerst gebruikt. In die periode waren schelpen van grote waarde. Daar stamt dus de moderne betekenis (‘waarde’) van af.

    In Frankrijk hebben ze speciaal een uitdrukking voor ikigai, namelijk: raison d'être.

    De 3 verschillen tussen de Oosterse en Westerse benadering van ikigai

    Het oorspronkelijke ikigai concept verschilt in meerdere opzichten van de Westerse benadering. Ik deel hieronder de drie grootste verschillen. Op die manier krijg je een beter beeld van wat de Japanners onder ikigai verstaan. Door hun interpretatie met de Westerse (mis)interpretatie van dit concept te vergelijken, ontdek je de belangrijkste misverstanden.

    Waarderen van het bestaande versus zoeken naar dat wat ontbreekt

    Ikigai is in Japan een alledaags woord dat breed wordt gebruikt. Het woord zegt niets over de omvang van iets. Dit in tegenstelling tot de Westerse opvatting, waarbij ikigai veelal opgeblazen wordt en als statisch levensdoel wordt beschouwd. Om die reden wordt bij Westerlingen een ikigai veelal buiten hen gezocht. De Japanners zoeken hun ikigai juist veel meer in de kleine dingen die al dichtbij hun liggen. Het gaat bij hen vooral om het geven van waarde aan het bestaande. Acceptatie en dankbaarheid zijn daarmee voor hun belangrijke waarden. Volgens de Japanner is een drastische verandering vaak niet nodig om het leven van betekenis te voorzien.

    Focus op het leven versus het werkleven

    De Oosterse ikigai is, niet geheel verrassend, minder materialistisch van aard dan de Westerse benadering van het concept. Waarbij Japanners hun ikigai meer zoeken in relaties, zoeken Westerlingen deze meer in hun werk. In dat laatste geval kun je beter spreken van hatarakigai, dat de waarde van het werkleven betekent. En mocht je het concept net wat breder willen opvatten dan alleen het werkleven, dan is yarigai de juiste benaming. Yarigai staat namelijk voor de waarde van doen (in plaats van ‘zijn’ bij ikigai).

    Levenswiel – NLP-NU
    (nlp NU, z.d.)

    Kijkend naar het levenswiel, valt op dat mensen uit Okinawa (de Japanse provincie die ikigai goed vertegenwoordigt) meer aandacht besteden aan het onderste deel. Dit deel omvat hun sociale leven en hun gezondheid. Op deze levensgebieden ligt dan ook de focus in het boek ikigai van Francesc Miralles en Héctor García. Wij Westerlingen zijn over het algemeen meer gericht op het bovenste deel van dit levenswiel, namelijk: status, financiën en persoonlijke groei.

    Focus op wat goed voelt versus waar je goed in bent

    Ikigai - een lang en gelukkig leven - Gedrevendoorpassie.nl
    (Gedreven door Passie, z.d.)

    Dit verschil is terug te zien in het ikigai diagram. De focus in Japan ligt vooral op de bovenste cirkel (waar je van houdt). Minder dan een derde van de Japanners ziet hun werk als hun ikigai (Central Research Services, 2010). De onderste cirkel (waarvoor je betaald wordt) snijdt dus voor de meeste Japanners geen hout. In het westen voelt de linker cirkel (waar je goed in bent) voorwaardelijk voor je ikigai. Echter, iemands betekenis in het leven kan prima gevoed worden door zijn of haar familie. Daarvoor hoef je dus niet per se getalenteerd te zijn.

    Het gebied dat ikigai het beste vertegenwoordigt

    Okinawa is een archipel dat in het zuiden van Japan ligt. Het is een van de vijf blauwe zones waarvan de bevolking langer leeft. Het concept van de blauwe zones ontstond uit het demografische werk van Gianni Pes en Michel Poulain. Volgens Dan Buettner zijn er naast Okinawa zes andere blauwe zones:

    • Sardinië (Italië)
    • Acciaroli (Italië)
    • Loma Linda (Californië)
    • Nicoyaschiereiland (Costa Rica)
    • Ikaria (Griekenland)
    • Öland, Zuid-Småland en Noord-Oost-Skåne (Zweden)

    Er zijn een aantal mogelijke verklaringen voor de hoge levensverwachting in deze gebieden, zoals:

    • Het geïsoleerde karakter (dat de traditionele levensstijl bevordert)
    • Veel fysieke activiteit
    • Hechte sociale banden
    • Lokaal geproduceerde voeding

    In deze gebieden heeft de bevolking een specifieke en gemeenschappelijke levensstijl en leefomgeving. Met de hoogste levensverwachting vertegenwoordigt Okinawa ikigai misschien wel het beste. In de zoektocht naar een gebied dat ikigai maximaal representeert, komen we terecht in het dorp Ogimi. Dit dorp ligt in Okinawa en staat bekend als het dorp van de eeuwelingen.

    Volgens het boek ikigai van Francesc Miralles en Héctor García kent Okinawa twee verrassende verschillen met de rest van de Japanse provincies. Ten eerste kent Okinawa geen spoorwegen waardoor de mensen meer toegewezen zijn op hun benen. Ten tweede houdt de bevolking zich aan de door de Japanse overheid gestelde maximum van dagelijkse zout inname (10 gram). Okinawanen nuttigen namelijk niet meer dan 7 gram zout per dag. Het is inmiddels algemeen bekend dat veel lopen en weinig zout nemen bijdraagt aan een langer en gezonder leven.

    De 5 geheimen voor een lange levensverwachting

    Het ikigai concept staat zoals eerder beschreven bekend als het Japanse geheim voor een lang, gezond en gelukkig leven. Nu is het lastig om na te gaan in hoeverre ikigai hieraan bijdraagt. Dat komt omdat de levensstijl van Okinawanen op meerdere vlakken verschilt van die van andere bevolkingen.

    De hoge levensverwachting en het gelukkig bestaan zijn toe te wijzen aan het hebben van een ikigai. Daaraan verbonden zit hun voeding, beweging en hechte sociale banden. Ze besteden daar met hun bewuste levensstijl veel aandacht aan. Uit recentelijk onderzoek is gebleken dat je levensverwachting voor 90% wordt bepaald door je levensstijl. Daaronder valt ook de leefomgeving. Zo lijkt een subtropische klimaat bijvoorbeeld kenmerkend te zijn voor landen met een hoge levensverwachting. De resterende 10% die van invloed is op je levensduur wordt genetisch bepaald. Je zou dus kunnen stellen dat je jouw levensduur bijna volledig zelf in de hand hebt. Reden te meer om uit te zoeken wat we kunnen leren van de levensstijl van de Japanse eeuwelingen.

    Beweging – veel & natuurlijk versus weinig & extreem

    Gezien Okinawa een treinloze provincie is, lopen ze in deze provincie veel meer dan een gemiddelde wereldburger. Naast dat ze veel lopen zijn ze ook altijd wel bezig met iets. In hun dagelijkse activiteiten zorgen ze ervoor dat ze aldoor in beweging zijn, bijvoorbeeld bij hun gezamenlijke spellen in de buitenlucht. Intensieve en zware sporten (zoals joggen en fitness), die enige slijtage van botten veroorzaken, wordt daar weinig beoefend. Sporten die een actieve maar lichte inspanning behoeven, zijn daar veel meer in trek. Denk bijvoorbeeld aan yoga, tai chi, qi gong, shiatsu en radio taiso.

    Radio taiso is een ochtendgymnastiek. Deze sport heeft de Japanse overheid gestimuleerd om de gezondheid en welzijn van haar burgers te bevorderen. Het ontstond net voor de oorlog en werd uitgezonden via de radio. De oefeningen (van 5-10 minuten) vinden ‘s ochtends in groepsverband plaats.

    Nu is het heus niet nodig om gelijk een yogamatje te kopen, een proefles tai chi te nemen en dagelijks radio taiso te streamen. Door regelmatig een wandeling te maken in de buitenlucht kom je al een heel eind. Zitten is de grootste boosdoener. Door 30 minuten te zitten, vertraagt je stofwisseling met 90% en na 2 uur neemt je goede cholesterol met 20% af. Het geregeld onderbreken van zittend werken met rek- en strekoefeningen is dus een must voor een gezonde geest en lichaam.

    Leven – kalm & zorgeloos versus druk & stressvol

    Je hebt vast wel eens gehoord hoe slecht stress voor de mens is. Misschien kun je dit uit eigen directe ervaring zelfs beamen. Het zal je waarschijnlijk niet verbazen dat het stressniveau in Okinawa lager ligt dan bijvoorbeeld de provincie Noord-Holland. Okinawanen leven vergeleken met ons een relatief ongecompliceerd leven met weinig tot geen digitale afleiding. In plaats van het urenlang turen naar een beeldscherm zitten ze veel in de openlucht. Opvallend is dat bijna iedereen in Okinawa een eigen moestuin heeft. Dat maakt dat zij minder afhankelijk zijn van een complex distributiesysteem, zoals bij de Nederlandse supermarktketens het geval is. Naast hun levensstijl draagt de rijke diversiteit aan natuur verder bij aan minder stress bij de Okinawaanse bevolking.

    Levenshouding – stoïcijns & boeddhistisch versus hedonistisch

    Zeno van Citium hing een deel van zijn leven het cynisme aan. Hij ontdekte op een gegeven moment dat de bijbehorende ascetische levenstijl hem niet het welzijn schonk waar hij naar verlangde. Deze levensstijl houdt in dat alle aardse genoegens werden gebannen. Het enige bezit van cynici was hun kleding die ze aan hadden, meer niet.

    Bij Zeno ontstond de behoefte om een eigen stroming op te richten: het stoïcisme. Dit verschilt van het cynisme omdat bij deze stroming alleen de negatieve emoties worden gebannen. Daarbij geldt wel als belangrijke voorwaarde dat de verlangens en genoegens geen controle over je mogen krijgen. Voorbereid zijn op het kwijtraken van een genoegen is daarom noodzakelijk. Dat wordt beoefend in hun negatieve visualisatie. Het beheersen van je innerlijke processen vormt een gemeenschappelijke factor met het boeddhisme. Evenals het verkleinen van het ego.

    Een stoïcijnse levenshouding resulteert in een positieve instelling met een grote emotionele expressiviteit. Een onderzoek van de Yeshiva Universiteit bevestigt dat dit resultaat een langer leven tot gevolg heeft. Het compleet toegeven aan genot (hedonisme) en impulsieve verlangens staat een lang leven daarentegen juist in de weg. Hedonisme is niet per definitie slecht. Het is misschien niet bevordelijk voor een lang leven, maar kan wel bijdragen aan een gelukkiger leven. De bevolking van Denemarken vormt daarbij met hun heilzaam hedonisme (hygge) het bewijs. Dit land staat al jarenlang hoog op de lijst van het wereldgeluksonderzoek van de Verenigde Naties. In 2020 staan ze na Finland op de tweede positie.

    Voeding – voedingsrijk maar weinig versus veel maar voedingsarm

    Hara hachi bu is een bekend gezegde op Okinawa dat betekent: ‘de maag tot 80%’. Deze regel vormt een essentiële factor bij een hoge levensverwachting en een goede gezondheid. Met hun caloriearm dieet is het des te belangrijker om ervoor te zorgen dat wat ze eten, voldoende voedingsrijk is. Daarom hebben ze een plantgeoriënteerde dieet. Ze eten veel groenten, vruchten, bonen, noten en tofu. Verder zijn ze goed bekend met het vastendieet. Dit dieet geeft de spijsvertering de nodige rust en stimuleert het afvoeren van afvalstoffen.

    Opvallend is dat de voeding van Okinawanen bijzonder rijk is aan antioxidanten. Deze moleculen vertragen het oxidatieproces van cellen en verlagen het aantal schadelijke radicalen in het lichaam. Voeding met veel antioxidanten zijn bijvoorbeeld tofu, kool, wortels, ui, zoete aardappel en paprika. Antioxidanten halen ze naast voeding ook uit thee. Daarbij kun je denken aan groene, witte en sanpincha-thee. Sanpincha-thee is een mengeling van groene thee en jasmijnbloemen. Deze theeën brengen een heleboel gezondheidsvoordelen met zich mee.

    Relaties – hechte sociale banden versus veel alleen zijn

    Moai (een goede groep vrienden) en yuimaaru (elkaar helpen) staan centraal in Okinawa. Iedereen is daar lid van een club. De clubleden organiseren regelmatig samenkomsten. Een Okiniwaan vindt het belangrijk om veel samen te doen. Samen wandelen, eten, thee drinken en sporten. ‘Een gebrek aan sociale contacten is net zo schadelijk voor de gezondheid als roken, aldus Willem Schoonen. Uit vele studies is gebleken dat sociale isolatie de sterftekans verhoogt met 30 procent’ (Trouw, 2020). Wij mensen zijn sociale dieren. Volgens de piramide van Maslow gaat de behoefte aan sociaal contact vooraf aan erkenning, waardering en zelfontplooiing. De behoefte komt direct na de fysiologische behoeften (eten, seks, rust, beweging, etc.) en de behoefte aan zekerheid (veiligheid, stabiliteit, gezondheid, etc.).

    Tijdlijn van hoe het ikigai diagram tot stand kwam

    Een van mijn belangrijkste onderzoeksvragen met betrekking tot ikigai was hoe het tot stand is gekomen. Tijdens mijn zoektocht naar antwoorden kwam ik tot een belangrijke ontdekking. Het bekende diagram bleek nogal willekeurig te zijn gekoppeld aan het oorspronkelijke ikigai concept. Ik neem je daarvoor eerst kort mee naar 2014. Daarna laat ik in omgekeerde chronologische volgorde zien wat hieraan vooraf ging.

    2014 – De popularisering van het diagram

    Marc Winn heeft in 2014 een blogbericht gepubliceerd waarbij hij het ikigai diagram deelt met de wereld. Zijn artikel ging vlak na het lanceren viraal. Een paar jaar later deelde Winn dat het niet zijn unieke creatie was. Hij gaf toe dat “zijn” ikigai diagram volledig gebaseerd was op twee bestaande concepten. Hij heeft alleen het woord ‘purpose’ vervangen door ‘ikigai’, zoals hij laat weten in de onderstaande video.

    Het verhaal achter het Ikigai diagram – Marc Winn

    Deze actie van Winn vormt daarmee het schoolvoorbeeld van ‘beter goed gejat dan slecht bedacht’. Ondanks dat Winn niets nieuws heeft toegevoegd, heeft hij wel bijgedragen aan de popularisering van beide concepten. Ook dat verdient erkenning. En dat heeft hij ook ruimschoots mogen ontvangen van mensen uit alle hoeken van de wereld.

    2013 – De introductie van ikigai in het westen

    De introductie van het ikigai concept in het Westen heeft Dan Buettner op zijn naam staan. In 2013 heeft Buettner een Ted Talk gegeven over hoe je moet leven om 100 jaar en ouder te worden, waarbij het ikigai concept aan bod kwam. Winn heeft zich door deze video laten inspireren om het ikigai diagram te ontwikkelen.

    2012 – De originele maker van het ikigai diagram

    Het ikigai concept is het ene deel van het bekende ikigai diagram. Het andere deel is het diagram zelf. De originele maker van dit diagram is Andrés Zuzunaga. Zuzunaga is een astroloog en heeft het boek Sosmos Cosmos geschreven. Door het vrijwel ontbreken van credits voor zijn werk, is het niet gek dat hij hiervan persoonlijk een deel opeist. Bijvoorbeeld door onder het virale artikel van Winn te laten weten wie de originele maker van het diagram is, zoals in de onderstaande schermafbeelding te zien is. Mocht je meer over zijn verhaal willen weten, dan kan ik je deze podcast met Andrés Zuzunaga en Nick Kemp (eigenaar van de Ikigai Tribe) van harte aanbevelen.

    2002 – De mogelijke inspiratiebron van het originele diagram

    Het kan soms lastig zijn om na te gaan wie de originele maker is van een bepaald concept. Dat gaat in elk geval op voor het ikigai diagram. Er zijn mensen die beweren dat dit diagram geïnspireerd is op het Hedgehog concept van Jim Collins. Dit concept had Collins verwerkt in zijn managementboek Good to Great, dat in 2001 werd gepubliceerd en een bestseller werd. Met het Hedgehog concept, in Nederland bekend als het egelprincipe, breng je de absolute kern van je bedrijf in kaart. Dit concept bestaat uit drie factoren: de missie, kerncompetenties en economische motor van jouw bedrijf. Los gezien van dat dit betrekking heeft op een bedrijf, heeft het veel weg van het diagram van Zuzunaga.

    Personen die hun ikigai leven of leefden

    Elk levend wezen leeft zijn ikigai. De mate waarin verschilt alleen sterk per persoon. De ene persoon is zich bewust van wat in zijn leven waarde brengt, terwijl de ander maar gewoon wat doet zonder daarover na te denken. Het is belangrijk om te weten dat het vinden van een ikigai voor iedereen weggelegd is. Deze ikigai ligt niet buiten jezelf. Door introspectie ontdek je vroeg of laat jouw ikigai. Heb je deze al (deels) ontdekt, dan hoef je hier alleen nog maar structureel op in te checken. Het ontdekken van jouw ikigai is een. Nadat je deze hebt geïntegreerd in je leven, is het hieraan verbonden blijven de volgende uitdaging.

    De uitdaging van je ikigai leven

    Ik spreek van een uitdaging omdat je ikigai op elk moment kan veranderen. Het is daarbij nodig om onderscheid te kunnen maken tussen twee oorzaken. Een natuurlijke verschuiving van je ikigai of een gebrek aan discipline, doorzettingsvermogen en vastberadenheid. Deze waarden komen terug in de Japanse levenshouding dat kodawari wordt genoemd. Kodawari wordt in Japan beschouwd als een persoonlijke standaard voor kwaliteit en professionaliteit. Om dit te kunnen waarborgen, is een aanpak van volharding vereist. Opgeven is volgens de Japanse mentaliteit geen optie.

    Altijd maar doorgaan is dus belangrijk voor de Japanner. In het Japans bestaat er niet eens een woord voor pensionering. Het gegeven van blijven werken zie je terugkomen bij mensen die hun ikigai sterk leven. Hiervan zijn veel voorbeelden te noemen. In dit stuk beperk ik mij tot twee natuurkundigen.

    Stephen Hawking

    Een mooi voorbeeld van een persoon met een sterke ikigai, was Stephen Hawking. Velen beschouwen Hawking als de belangrijkste natuurkundige van de afgelopen eeuw. Hij is vooral bekend om zijn ontdekkingen over zwarte gaten, met in het bijzonder de Hawking-straling en singulariteiten. Naast zijn wetenschappelijke bijdrage heeft hij de wetenschap gepopulariseerd. Zijn boek A Brief History of Time speelde daarin een belangrijke rol. Ook was hij voorvechter van verschillende belangrijke zaken, zoals het welzijn van gehandicapten.

    Hawking werd geboren in 1942 en stierf 76 jaar later. Naast zijn briljante geest was er met deze genie nog iets anders opvallends aan de hand. Hij kreeg op zijn 21e te horen dat hij ALS had en nog maar 3 jaar te leven had. Dit nieuws vormde voor Hawking een belangrijk kantelpunt.

    Hij werd vastbesloten om academische uitmuntendheid te bereiken in de tijd die hij nog te gaan had. Zijn vastberadenheid heeft ongetwijfeld bijgedragen aan het feit dat hij de langst levende ALS patiënt op aarde werd. Zijn ikigai werd in een klap kristalhelder en voor de volle honderd procent geactiveerd. Hij heeft de wereld achtergelaten met grootse ontdekkingen en een positieve impact. Zijn ikigai was zijn bron van kracht voor het oplossen van bijzonder complexe vraagstukken. En een belangrijke bron van veerkracht bij het omgaan met zijn ziekte. Men herinnert Hawking als een creatief meesterbrein met een flinke dosis aan doorzettingsvermogen en humor.

    Michio Kaku

    Een iets minder bekende natuurkundige die eveneens bijdraagt aan het populariseren van de wetenschap, is Michio Kaku. Naast dat hij hoogleraar Theoretisch Natuurkunde is, is hij auteur van het futuristische boek Physics of the Impossible. Hij heeft zich gespecialiseerd in de snaartheorie. Zijn ouders waren Japanse immigranten. Zelf is hij geboren in Californië. Kaku houdt zich bezig met het vinden van een theorie die alles verklaart. Daarbij probeert hij de vier natuurkundige wetten met elkaar te verenigen. Hij heeft daarmee, samen met andere wetenschappers, het stokje overgenomen van Albert Einstein. Einstein hield zich hier namelijk 30 jaar lang tevergeefs mee bezig, tot aan zijn sterfbed aan toe. De “Theorie van alles” is volgens veel wetenschappers het grootste raadsel van onze tijd.

    Als je kijkt naar zijn doen en laten, krijg je bijna het idee dat hij een flinke dosis aan ikigai van zijn Japanse voorouders heeft meegekregen. Hij presenteert complexe materie kristalhelder en vanuit een fijne innerlijke rust. Bekijk bijvoorbeeld eens de onderstaande video waarin hij de snaartheorie uitlegt.

    Michio Kaku legt in het kort de snaartheorie uit

    De evolutie van het ikigai diagram

    Er zijn de afgelopen jaren veel verschillende varianten op het ikigai diagram gedeeld. De meest populaire en innovatieve varianten op het diagram deel ik in dit deel in chronologische volgorde.

    Het veranderlijke component van iemands ikigai gaat even sterk op voor het bijbehorende diagram. Deze blijkt ook niet in beton gegoten te zijn. Er zijn de afgelopen jaren namelijk vele versies verschenen. Ik merkte bij de verschillende varianten veelal typisch Westerse invloeden op, waarbij het verdienen van geld als factor wordt meegenomen. Hier deel ik mijn kijk op het originele ikigai diagram en enkele populaire varianten.

    Het originele ikigai diagram (deel 1)

    (TheViewInside, 2014)

    Wat mij aanspreekt van het ikigai diagram is de eenvoud ervan. Het is een fijn figuur om naar te kijken. De bijna hypnotiserende vorm van het diagram nodigde in elk geval mij uit om deze nader te onderzoeken. De beschrijvingen van de overlappingen (passie, missie, beroep en roeping) kon ik waarderen. Ik hoefde daardoor niet langer zelf mijn hersenen te kraken over de betekenis van deze woorden. Want door de grote populariteit van dit diagram kan je er blindelings vanuit gaan dat de definities van de begrippen wel moeten kloppen.

    Het originele ikigai diagram (deel 2)

    Toen ik het diagram ging onderzoeken, vond ik de gekozen woorden in de overlappingen bij nader inzien toch wat onlogisch. De een verstaat iets heel anders onder bijvoorbeeld passie dan de ander. Er zijn genoeg mensen van mening dat iets, ongeacht je capaciteiten, prima je passie kan zijn. Verder wordt in het diagram de horizontale en verticale cirkels niet met elkaar zijdelings verbonden. Door de eenvoud van dit diagram ontbreken dus bepaalde verbindingsstukken.

    De onderste en linker cirkel vind ik typisch Westerse invullingen van het Oosterse concept. Je kunt deze factoren naar mijn idee prima toevoegen, maar dan zou ik het persoonlijk geen ikigai noemen. Wil je je als maker van het diagram toch beperken tot een Japans begrip, dan is hatarakigai (de waarde van werken) beter geschikt. Gezien hatarakigai wat minder sexy klinkt dan ikigai, voorzie ik alleen niet zo snel een naamswijziging.

    Zoals je mogelijk eerder had gelezen, had Marc Winn twee concepten vrij willekeurig met elkaar verbonden. Hij had vrijwel geen kennis over beide concepten en stak slechts drie kwartier in het schrijven van een blogbericht hierover. Het is dan ook niet zo gek dat er volgens kenners van het ikigai concept het diagram onvoldoende aansluit bij de betekenis van het Japanse concept.

    Het ikigai diagram ‘on steriods’

    (The Star, 2016)

    De opvolger van het originele diagram werd gepubliceerd door Toronto Star. Hierbij werden de oningevulde overlappingen van het originele diagram ook voorzien van tekst. Deze tekst had betrekking op het resultaat van het ontbreken van één van de componenten.

    Ik spreek bij dit diagram van het ‘ikigai diagram on steriods’. Ik vond de gekozen woorden in het originele diagram (die de overlappingen aanduiden) niet allemaal even logisch. In deze upgrade van het diagram is daar met extra overlappingen geen verandering in gekomen. Deze variatie op het originele diagram komt op mij meer over als een woordspel dan een werkelijk hulpmiddel voor het vinden van mijn ikigai. Ondanks dat denk ik dat dit diagram je wel kan helpen bij het verkrijgen van meer zelfinzicht.

    Het verbonden ikigai diagram

    (Information is Beautiful, z.d.)

    David McCandless, een talent op het vlak van data en informatie visualiseren, zag in dat het originele diagram verbindingsstukken mistten. Hij besloot daarop een wijziging te maken van de vorm, waardoor er meer (10 in plaats van 5) overlappingen ontstonden. De horizontale en verticale cirkels van het originele diagram zijn in dit diagram zijdelings verbonden. Hoewel ik deze gewijzigde structuur geniaal verzonnen vind, is er aan het originele diagram weinig substantieels veranderd. Passie, missie, beroep en roeping hebben nog altijd dezelfde betekenis in dit diagram. Mijn bezwaren op het originele diagram gaan dus eveneens op voor dit diagram.

    Het kleine ikigai diagram

    In My Little Ikigai Journal introduceert Amanda Kudo een nieuwe verfrissende variant op het ikigai diagram. Ze heeft de inhoud van twee cirkels gewijzigd. De onderste cirkel (origineel: waar je geld mee verdient) heeft ze vervangen door waar je het verschil kunt maken. Deze wijziging resulteert in een nieuwe invulling van de overlappingen tussen de buur-cirkels. Beroep is namelijk gewijzigd naar gaven en roeping naar mogelijkheden.

    De linkercirkel van het originele diagram heeft in Kudo’s diagram ook een wijziging gekregen. ‘Wat de wereld nodig heeft’ (originele inhoud) is met ‘hoe ik de wereld zie’ persoonlijker geformuleerd. Tot slot is de inhoud van de overlap tussen deze cirkel en de bovenste cirkel veranderd. Missie (origineel) is namelijk vervangen door waarden.

    Ondanks dat ik deze variant wat logischer vind dan het originele diagram, heb ik ook hierop enkele kanttekeningen. Er wordt naar mijn idee nog steeds onnodig veel vastgehouden aan het aantal cirkels (vier). Het leven kun je zo moeilijk maken als je zelf wilt. Mensen die kiezen voor een ongecompliceerd leven (zoals de mensen in Okinawa), zien minder het nut in van een cirkel als ‘waarin ik excelleer’. Dat maakt dat het diagram alleen toepasselijk is voor een bepaalde groep mensen (veelal Westerlingen). Een universeel karakter van het diagram ontbreekt dus.

    Het driedelige ikigai diagram (deel 1)

    (Sloww, z.d.)

    Als je dacht dat je elke variant nu wel gezien had, dan heb je het mis. Kyle Kowalski, oprichter van Sloww, heeft onderzoek gedaan naar ikigai. Hij heeft over ikigai meerdere artikels geschreven, waaronder een waarin hij zijn eigen variant introduceert. Hij heeft in zijn variant de cirkel ‘waarmee je geld verdient’ er tussenuit geknipt. Op deze vereenvoudiging van het diagram werd positief gereageerd door lezers van zijn artikel. Dit diagram sluit naar mijn idee ook het beste aan bij het oorspronkelijke ikigai concept.

    Ondanks dat ik dit diagram de beste variant vind tot dusver, ben ik van mening dat ook dit diagram ruimte heeft voor verbetering. Ten eerste wordt in dit diagram het ‘zijn’ vermengd met ‘doen’. Dit terwijl ikigai in gaat op de waarde van leven, ofwel ‘zijn’. Voor de waarde van doen hebben de Japanners een ander begrip, namelijk: yarigai. Het bovenschrift bij dit diagram (IKIGAI = Being + Doing) voelt daarmee voor mij onlogisch. In Japanse bewoordingen komt dit namelijk neer op dat ikigai hetzelfde is als ikigai én yarigai. Dit diagram komt naar mijn inziens het meeste in de buurt van yarigai. Dit in tegenstelling tot het originele diagram, die naar mijn idee het meeste weg heeft van hatarakigai (de waarde van werken).

    Het driedelige ikigai diagram (deel 2)

    Daarnaast ben ik van mening dat de cirkel voor genetisch talent niet thuishoort in wat de Japanners onder ikigai verstaan. Dit neemt niet weg dat het vinden en ontwikkelen van talenten veel oplevert. Dit kan ik met mijn bedrijfsnaam Potentieel Benut (dat onder meer refereert naar het benutten van je talenten) als geen ander beamen. Maar neem bijvoorbeeld een hoogbejaarde dame in Okinawa die zielsgelukkig is met haar (klein)kinderen. Haar (klein)kinderen zijn haar ikigai. Zij hoeft dus niet per se haar talenten te benutten om betekenis te vinden in haar leven. Deze factor maakt het diagram daarmee opnieuw minder universeel toepasbaar.

    Verder ontbreekt in dit diagram een balans tussen geven en nemen, waarvan ik zelf niet de enige ben die dat opmerkt. Paul reageert bijvoorbeeld terecht onder het diagram van Kowalski dat een mens het nodig heeft om gezien en begrepen te worden (zie schermafbeelding). De ‘sweet spot’ (het middelpunt) in dit diagram is daarmee wel betekenisvol maar niet duurzaam. Niet duurzaam in de zin van dat je niet in staat bent om dit blijvend vol te houden. Vroeg of laat valt een ikigai op basis van dit diagram uit elkaar omdat essentiële energiebronnen ontbreken.


    Mijn eigen variant

    Het is je misschien wel opgevallen dat ik redelijk wat kanttekeningen heb bij de besproken ikigai diagrammen. Dit neemt niet weg dat je uit het diagram zelf veel waarde kunt halen. Mijn bezwaren hebben dan ook vooral te maken met de koppeling tussen het diagram en het oorspronkelijke ikigai concept. Ik twijfel dus niet of beperkt aan het nut van de diagrammen zelf.

    Ik ben benieuwd naar welk ikigai diagram het beste bij jou past en vooral ook waarom. In mijn volgende artikel deel ik mijn eigen variant op het ikigai diagram. Het gaat daarbij om een vereenvoudigde versie van het originele diagram.

    Jouw ikigai integreren in je leven

    Er zijn vele boeken en artikels te vinden over het vinden en leven van je ikigai. Het kan lastig zijn om deze algemene kennis af te stemmen op je persoonlijke situatie opdat je er echt wat aan hebt. Een persoonlijke coach kan je hierbij helpen. Klik op de onderstaande knop om geheel kosteloos en vrijblijvend een sparringsessie aan te vragen met een ikigai coach.


    Bronnenlijst

    Gedreven door passie. (z.d.). Boekrecensie Ikigai, Francesc Miralles en Hector Garcia. Geraadpleegd van: http://www.gedrevendoorpassie.nl/passie/ikigai/

    Kowalski, K. (z.d.). Ikigai 2.0: Evolving the Ikigai Diagram for Life Purpose (& Why and How it Needs to be Redesigned). Geraadpleegd van: https://www.sloww.co/ikigai-2-0/

    Mccandless, D. (z.d.). Reasons for Being. Geraadpleegd van: https://www.informationisbeautiful.net/visualizations/ikigai-japanese-concept-to-enhance-work-life-sense-of-worth/

    nlp NU. (z.d.). Levenswiel. Geraadpleegd van: https://www.nlp-nu.nl/kenniscentrum/technieken-begrippen/levenswiel/

    Pasricha, N. (2016, 6 september). Why North Americans should consider dumping age-old retirement: Pasricha. Geraadpleegd van: https://www.thestar.com/life/relationships/2016/09/06/why-north-americans-should-consider-dumping-age-old-retirement-pasricha.html

    Schoonen, W. (2020, 4 april). Een gebrek aan sociale contacten? Dat is net zo schadelijk als roken. Geraadpleegd van: https://www.trouw.nl/nieuws/een-gebrek-aan-sociale-contacten-dat-is-net-zo-schadelijk-als-roken~b0a82139/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F

    TED-Ed. (2013, 17 april). How to live to be 100+ – Dan Buettner. Geraadpleegd van: https://www.youtube.com/watch?v=ff40YiMmVkU&t=1s

    Winn, M. (2014, 14 mei). What is your Ikigai? Geraadpleegd van: https://theviewinside.me/what-is-your-ikigai/

    Gratis tips voor een bewuster leven

    Leef en onderneem elke week bewuster met mijn wekelijkse artikel.